Ùrachadh mu Dheireadh 13/12/2017
 
>
Duilleag de 1
<

Luchd-siubhail

Siùbhlaichean

Tha dà bhuidheann de Shiùbhlaichean ann – na Tiopsaidhean Ròmanach agus Siùbhlaichean na Gàidhealtachd. Ged a tha ceangal eatorra a thaobh cultar agus cànan, tha freumhaichean Siùbhlaichean na Gàidhealtachd anns a’ Ghàidhealtachd fhèin, ged nach eil e soilleir dìreach cò às a thàinig iad bho thùs. Air an làimh eile, ’s ann às na h-Innseachan a tha na Tiopsaidhean Ròmanach bho thùs.

Tiopsaidhean Ròmanach
Tha Tiopsaidhean air a bhith nam pàirt de chomann Alba fad 500 bliadhna co-dhiù. Thugadh a’ chiad iomradh oifigeil air Tiopsaidhean ann am Breatainn ann an 1505, nuair a chaidh a chlàradh gun deach seachd notaichean a phàigheadh do ‘dh’Èiphitich’ le Righ Seumas IV aig Sruighlea. Bha inbhe shònraichte aca ann an comann Alba suas dhan Ath-leasachadh, ach an uair sin tharraing an dòigh-beatha gluasadach agus an cultar annasach aca geur-leanmhainn cruaidh thuca.

Na ‘Ceàrdannan Dubha’
Ged a tha fuil nan Tiopsaidh ann an cuid de theaghlaichean Siùbhlaichean na Gàidhealtachd, tha iad aithnichte mar phàirt de shluagh dùthchasach na Gàidhealtachd. Tha ainmean chinnidhean mar Stiùbhart, MacDhòmhnaill, Camshron agus Mac a’ Mhaoilein air mòran dhe na teaghlaichean. Ann an Gàidhlig tha iad air an ainmeachadh mar na Ceàrdan, no luchd-ceàird, no na ‘Ceàrdannan Dubha’ no mar na ‘Coisichean Samhraidh’.

Siùbhlaichean na Gàidhealtachd agus an sluagh suidhichte
Mar na Tiopsaidhean Ròmanach, bha dòigh-beatha gluasadach aig Siùbhlaichean na Gàidhealtachd, a’ dol bho bhaile gu baile am measg an t-sluaigh shuidhichte. Chuireadh iad suas an cuid
theantaichean-bogha air talamh garbh air iomall a’ bhaile agus bhiodh iad a’ faighinn obair mar luchd-ceàird ag obair le tiona, a’ reic bathar, a’ malairt eich agus ag iasgach airson neamhnaidean. Bhiodh iad cuideachd a’ dèanamh obair ràitheil air tuathanasan, mar eisimpleir a’ buain dhearcan agus a’ cuideachadh leis an fhogharadh. Bhiodh iad cuideachd a’ toirt fearas-chuideachd agus naidheachdan dha na sgìrean.

Àite sònraichte a thaobh dualchais
Chan eil teagamh sam bith nach robh Siùbhlaichean na Gàidhealtachd cudromach ann a bhith a’ gleidheil seann dualchas na Gàidhlig. ’S ann mar luchd-gleidhidh seann dòigh seinn, sgeulachdan agus beul-aithris na Gàidhealtachd a tha na Siùbhlaichean cho sònraichte ann an dòigh-beatha na Gàidhealtachd. Tha dualchas cànain nan Siùbhlaichean a’ gabhail a-steach seòrsa de Ghàidhlig ris an canar ‘Beurla-reagaird’. Tha e co-cheangailte ris an dual-chainnt a tha aig Siùbhlaichean ann an Èirinn ris an canar Shelta. Bha iad a’ cleachdadh seo mar a bha na Tiopsaidhean a’ cleachdadh Ròmanais mar dhòigh air an gnothaichean a chumail dìomhair bho dhaoine nach aithnicheadh iad.

Mì-chinnt mun àm ri teachd
Ged a tha ùidh air feadh an t-saoghail ann an ceòl Ceilteach air ùidh a thogail às ùr ann an dualchas nan Siùbhlaichean, ’s e fìrinn na cùise do Shiùbhlaichean gu bheil an dòigh-beatha dualchasach aca ‘air an rathad’ air crìonadh. Sguir a’ mhòr-chuid de theaghlaichean dhen t-siubhal anns na 1950an agus tha a’ mhòr-chuid dhen fheadhainn nach do sguir a-nis a’ fuireach ann an carabhanaichean no air làraichean-campachaidh sònraichte leis na comhairlean ionadail.
Thathar a’ meas gu bheil nas lugha na 2,000 Siùbhlaiche is Tiopsaidh fhathast beò ‘air an rathad’ ann an Alba an-diugh. Tha daoine a bha ag obair le meatailt a-nis ag obair ann an gnìomhachas seann mheatailt; tha luchd nan each ann an gnìomhachas a’ tarraing bathar le làraidhean. Tha cuideam air a bhith air na Siùbhlaichean iad fhèin a dhèanamh suas ri dòigh-beatha an latha an-diugh. Cha ghabhadh seo a sheachnadh; feumaidh seòladh suidhichte a bhith agad airson cothroman cosnaidh agus cùisean meidigeach agus sochairean sòisealta.

4 Toraidhean


Ìomhaighean: 8A' Buain Neamhnaidean
Ìomhaighean: 14Ceàird-thiona
Ìomhaighean: 15Beul-aithris
Ìomhaighean: 51Luchd-siubhail

>
Duilleag de 1
<
Airson stiùireadh mu bhith a’ cleachdadh ìomhaighean agus susbaint eile, faicibh duilleag ‘Na Cumhaichean air Fad.’
’S e companaidh cuibhrichte fo bharantas clàraichte ann an Alba Àir. SC407011 agus carthannas clàraichte Albannach Àir. SC042593 a th’ ann an High Life na Gàidhealtachd.
Powered by Capture