Ùrachadh mu Dheireadh 22/06/2017
Google pluspinterestShare on Stumble UponShare on RedditFacebookShare on Tumblr
TIOTAL
A' buain feamainn, An t-Eilean Sgitheanach
EXTERNAL ID
QZP99_93033_01_01
ÀITE
neo-aithnichte
SGÌRE
An t-Eilean Sgitheanach
SIORRACHD/PARRAIST
INBHIR NIS
DEIT
c1890
LINN
1880an
CRUTHADAIR
J Valentine & Co. (11930 JV)
NEACH-FIOSRACHAIDH
Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
AITHNEACHADH MAOINE
38410
KEYWORDS
ceilp
feamainn
gnìomhachas
Cutting seaweed, Skye

Anns an t-17mh linn, rinneadh a-mach gum faighiste sòda agus potais bho fheamainn loisgte. Tha na ceimigich sin glè chudromach gus siabann is glainne a dhèanamh.

An dèidh a buain, bha an fheamainn ga giùlan suas bhon chladach agus air a tiormachadh air a' mhachaire. Bha I air a losgadh an uair sin ann an claisean mòra còmhdaichte gu tric le cloich (no slocan cruinne ann an Arcaibh) eadar ceithir agus ochd uairean. Bhuaileadh na fir an fheamainn an uair sin gu bhith na pronnach le fairchean ceilpe (fairchean le làmhan fada orra no cromagan). Bha I air a fàgail a-muigh air an oidhche gus a fuarachadh, as dèidh a còmhdachadh le clachan is mòine, airson a dìon I bho thaiseachd. An ath latha, bhriseadh iad na pìosan luatha bhon cheilp nam mìrean agus rachadh an cur air soitheach gu Leite, Dùn Bhreatainn, Glaschu, An Caisteal Nuadh, Liverpool no Bristol.

Dh'fhàs uachdarain glè bheartach air an dòigh seo. Ann an airgead an latha an-diugh, bhiodh seachd millean nota gu leth de luach ann gach bliadhna do dh'Innse Gall. Bha e cho buannachdail gum biodh uaireannan a h-uile duine air iomadh oighreachd ri obair na ceilpe, le fìor dhroch bhuaidh air an talamh. Chaidh an gnìomhachas seo cha mhòr à bith trath san 19mh linn nuair a lorgadh potais ann an Stassfurt, sa Ghearmailt. Dh'fhàs cùisean na b'fheàrr greis nuair a lorgadh dòigh air aidhiodain a thoirt à luath ceilpe, ach cha do mhair seo fada. Ann am meadhan an 20mh linn, cha robh ach corra àite anns na h-Eileanan Siar an sàs ann. Dh'ainmich aithisg riaghaltais ann an 1954 mu staid na croitearachd nach robh ach 133 daoine an sàs ann an obair na ceilpe ann am Beinn na Fadhla is Uibhist a Deas. As dèidh seo, ghluais obair na ceilpe gu àiteachan eile.

Bhathar a' cruinneachadh feamainn airson todhar cuideachd, leis mar a tha I beathachail agus alcaileach. Tha I mar sin, air leth feumail airson an t-seòrsa ùir a gheibhear ann an Alba. Tha na h-uimhir de ghnìomhachasan beaga an-dràsta a' cleachdadh feamainn Alba ann a bhith a' dèanamh biadh agus cosmeataigs.

Chan eil fios le cinnt cuin a chaidh an dealbh seo a tharraing ach chlàradh ileis a' chlo-bhualadair Valentine ann an 1889.

Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air Special Collections at St Andrews


Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library

Airson stiùireadh mu bhith a’ cleachdadh ìomhaighean agus susbaint eile, faicibh duilleag ‘Na Cumhaichean air Fad.’
’S e companaidh cuibhrichte fo bharantas clàraichte ann an Alba Àir. SC407011 agus carthannas clàraichte Albannach Àir. SC042593 a th’ ann an High Life na Gàidhealtachd.
Powered by Capture

A' buain feamainn, An t-Eilean Sgitheanach

INBHIR NIS

1880an

ceilp; feamainn; gnìomhachas

Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann

I F Grant Photographic Archive

Anns an t-17mh linn, rinneadh a-mach gum faighiste sòda agus potais bho fheamainn loisgte. Tha na ceimigich sin glè chudromach gus siabann is glainne a dhèanamh.<br /> <br /> An dèidh a buain, bha an fheamainn ga giùlan suas bhon chladach agus air a tiormachadh air a' mhachaire. Bha I air a losgadh an uair sin ann an claisean mòra còmhdaichte gu tric le cloich (no slocan cruinne ann an Arcaibh) eadar ceithir agus ochd uairean. Bhuaileadh na fir an fheamainn an uair sin gu bhith na pronnach le fairchean ceilpe (fairchean le làmhan fada orra no cromagan). Bha I air a fàgail a-muigh air an oidhche gus a fuarachadh, as dèidh a còmhdachadh le clachan is mòine, airson a dìon I bho thaiseachd. An ath latha, bhriseadh iad na pìosan luatha bhon cheilp nam mìrean agus rachadh an cur air soitheach gu Leite, Dùn Bhreatainn, Glaschu, An Caisteal Nuadh, Liverpool no Bristol.<br /> <br /> Dh'fhàs uachdarain glè bheartach air an dòigh seo. Ann an airgead an latha an-diugh, bhiodh seachd millean nota gu leth de luach ann gach bliadhna do dh'Innse Gall. Bha e cho buannachdail gum biodh uaireannan a h-uile duine air iomadh oighreachd ri obair na ceilpe, le fìor dhroch bhuaidh air an talamh. Chaidh an gnìomhachas seo cha mhòr à bith trath san 19mh linn nuair a lorgadh potais ann an Stassfurt, sa Ghearmailt. Dh'fhàs cùisean na b'fheàrr greis nuair a lorgadh dòigh air aidhiodain a thoirt à luath ceilpe, ach cha do mhair seo fada. Ann am meadhan an 20mh linn, cha robh ach corra àite anns na h-Eileanan Siar an sàs ann. Dh'ainmich aithisg riaghaltais ann an 1954 mu staid na croitearachd nach robh ach 133 daoine an sàs ann an obair na ceilpe ann am Beinn na Fadhla is Uibhist a Deas. As dèidh seo, ghluais obair na ceilpe gu àiteachan eile.<br /> <br /> Bhathar a' cruinneachadh feamainn airson todhar cuideachd, leis mar a tha I beathachail agus alcaileach. Tha I mar sin, air leth feumail airson an t-seòrsa ùir a gheibhear ann an Alba. Tha na h-uimhir de ghnìomhachasan beaga an-dràsta a' cleachdadh feamainn Alba ann a bhith a' dèanamh biadh agus cosmeataigs.<br /> <br /> Chan eil fios le cinnt cuin a chaidh an dealbh seo a tharraing ach chlàradh ileis a' chlo-bhualadair Valentine ann an 1889.<br /> <br /> Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air <a href="http://www.st-andrews.ac.uk/specialcollections/"target="_blank">Special Collections at St Andrews</a> <br /> <br /> <br /> Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:<br /> <a href="mailto: central.edsc.library@edinburgh.gov.uk">Edinburgh Central Library</a>