Ùrachadh mu Dheireadh 19/09/2018
Google pluspinterestShare on Stumble UponShare on RedditFacebookShare on Tumblr
TIOTAL
Dòighean iasgaich ann an Gallaibh (2)
EXTERNAL ID
QZP40_CAITHNESS_CROFTING_30
SIORRACHD/PARRAIST
GALLAIBH
LINN
1980an
CRUTHADAIR
Alec Thomson
NEACH-FIOSRACHAIDH
Leabharlainn na Gàidhealtachd
AITHNEACHADH MAOINE
41331
KEYWORDS
croitearachd
croitearan
croitear
croit
claistinneach

Get Adobe Flash player

B' e iasgair ann an Inbhir Theòrsa a bh' ann an Ailig MacThòmais. Sa chuibhreann seo tha e a' toirt seachad eòlas mionaideach air an diofar dhòigh anns am biodh iad ag iasgach san sgìre suas gu ruig na 1960an.

'An some days ye get what they call, they get stuck on their lines, or they get a fastener [this term means anything that traps the line on the seabed], or they get stopped - their line catches in the bottom, ye see, an ye've got, sometimes ye've an awfu job fore ye get them jerked oot o the bottom. But if ye break yer line in e bottom ye've got a thing what they call a creep or a board, jist a thing, jist wi fower prongs on it like at ye see [a grapnel, or grappling iron], an e chains, an ye put that over, an ye used to drag it along e seabed a wee bit afore ye broke, ye see, an that takes it up again, ye see, an carry on again an hawl yer lines like that, hawl it right in.

Now when ye get yer lines all in ye have til turn to an redd them all over again. Clean them oot, take e bait off o them, an pit - take all e twists out o them, an redd them down for tomorrow's fishing, ye see? An then pit them by, an pit any hooks at's broken or anything at needs repair, just pit it on, an that's e way ye worked wi yer line fishing.

Ye take, then ye, ye usually - when we would work wi the great lines - ye usually come in. After ye pull oot - hawl e off - we called it hawled off - when ye hawled all your lines, ye're hawled off then - ye come in then, an in my time when I was going, it was Willam Allan the fishcurer - he took the fish from ye, ye see? An ye, ye landed, ye discharged yer catch an while yer - an then ye prepared for the next morning's fishing, ye see? That's when the cod fishing was on.'

'S e an dòigh iasgaich a bu shìmplidh a bhith ag obair le driamlach no loidhne, a' cleachdadh lìn fhada le dubhain agus biathadh orra ach an glacadh iad trosg, langa, adag agus iasg geal eile, agus iasg caol mar turbaid agus lèabag. Bha dà sheòrsa iasgach le driamlach ann, lìn bheaga air an cleachdadh faisg air tìr airson an èisg bheag gheal agus lìn mhòra a ghlacadh èisg na bu mhotha ann an uisgeachan domhainn. Bha an driamlach glè thric uabhasach fada. 'S ann ann an aitheamhan a bhiodh iad a' tomhas faid, gu h-oifigeil 's e sia troighean a bh' ann an aitheamh, ach mar a b' abhaist dìreach aitheamh an duine a bha ga thomhas (an tomhas eadar a dhà làimh sgaoilte gach taobh). Bha iasgach nan driamlach ag iarraidh obair mòran dhaoine agus dh'fhaodadh gum biodh an teaghlach gu lèir an sàs san obair, le boireannaich is clann a' cruinneachadh a' bhiathaidh agus ag ullachadh nan uidheaman air an tràigh mus biodh na h-iasgairean a' dol gu muir. Bhiodh iad glè thric a' cleachadadh sgadan na bhiathadh ach ann an cuid de bhailtean beaga bhiodh iad a' buain mhaoraich a chuireadh iad air na dubhain.

Sna 1920an chaidh iasgach le lìn 'seine' a thoirt a-steach ann an Linne Mhoireibh agus thàinig an doigh iasgaich sin a bhith na dòigh abhaisteach gus iasg geal agus leòbagan a ghlacadh air taobh an ear na h-Alba. Bha cabhlach mòr de bhàtaichean nan 'seine-net' ann an Inbhir Ùige, agus cabhlach na bu lugha ag obair a-mach à Inbhir Theòrsa. 'S e an dòigh obrach a bh' aca a bhith a' tilgeil agus a' tarraing lìon fhada a ghlacadh iasg fhathast san uisge na bhroinn. 'S e pìos den uidheam a bha gu math cudthromach an 'dhan' no 'dan-buoy', pòla a bhiodh a' fleodradh le aon cheann sìos a shealladh dhaibh far an robh aon cheann den lìon, air neo ann an iasgach le driamlach, a' sealltainn far an robh an ceann a b'fhaide air falbh den loidhne.

Bhiodh iasgairean a' lorg far an robh iad aig muir le bhith a' coimhead air comharraidhean-tìre, leithid rubhannan no togalaichean mòra, eòlas a dh'fheumadh a bhith aca ach an lorgadh iad na h-àiteachan a b' fheàrr ann an grunnd na mara far an glacadh iad èisg. 'S e 'meezes' cuideachd a bhiodh aca air na comharraidhean seo. Bhiodh sgìrean den ghrunnd a b'fheàrr leis gach iasgair, agus mar bu trice chuireadh iad ainmean orra.

Airson stiùireadh mu bhith a’ cleachdadh ìomhaighean agus susbaint eile, faicibh duilleag ‘Na Cumhaichean air Fad.’
’S e companaidh cuibhrichte fo bharantas clàraichte ann an Alba Àir. SC407011 agus carthannas clàraichte Albannach Àir. SC042593 a th’ ann an High Life na Gàidhealtachd.
Powered by Capture

Dòighean iasgaich ann an Gallaibh (2)

GALLAIBH

1980an

croitearachd; croitearan; croitear; croit; claistinneach;

Leabharlainn na Gàidhealtachd

Caithness Recordings: Fishing

B' e iasgair ann an Inbhir Theòrsa a bh' ann an Ailig MacThòmais. Sa chuibhreann seo tha e a' toirt seachad eòlas mionaideach air an diofar dhòigh anns am biodh iad ag iasgach san sgìre suas gu ruig na 1960an.<br /> <br /> 'An some days ye get what they call, they get stuck on their lines, or they get a fastener [this term means anything that traps the line on the seabed], or they get stopped - their line catches in the bottom, ye see, an ye've got, sometimes ye've an awfu job fore ye get them jerked oot o the bottom. But if ye break yer line in e bottom ye've got a thing what they call a creep or a board, jist a thing, jist wi fower prongs on it like at ye see [a grapnel, or grappling iron], an e chains, an ye put that over, an ye used to drag it along e seabed a wee bit afore ye broke, ye see, an that takes it up again, ye see, an carry on again an hawl yer lines like that, hawl it right in.<br /> <br /> Now when ye get yer lines all in ye have til turn to an redd them all over again. Clean them oot, take e bait off o them, an pit - take all e twists out o them, an redd them down for tomorrow's fishing, ye see? An then pit them by, an pit any hooks at's broken or anything at needs repair, just pit it on, an that's e way ye worked wi yer line fishing. <br /> <br /> Ye take, then ye, ye usually - when we would work wi the great lines - ye usually come in. After ye pull oot - hawl e off - we called it hawled off - when ye hawled all your lines, ye're hawled off then - ye come in then, an in my time when I was going, it was Willam Allan the fishcurer - he took the fish from ye, ye see? An ye, ye landed, ye discharged yer catch an while yer - an then ye prepared for the next morning's fishing, ye see? That's when the cod fishing was on.'<br /> <br /> 'S e an dòigh iasgaich a bu shìmplidh a bhith ag obair le driamlach no loidhne, a' cleachdadh lìn fhada le dubhain agus biathadh orra ach an glacadh iad trosg, langa, adag agus iasg geal eile, agus iasg caol mar turbaid agus lèabag. Bha dà sheòrsa iasgach le driamlach ann, lìn bheaga air an cleachdadh faisg air tìr airson an èisg bheag gheal agus lìn mhòra a ghlacadh èisg na bu mhotha ann an uisgeachan domhainn. Bha an driamlach glè thric uabhasach fada. 'S ann ann an aitheamhan a bhiodh iad a' tomhas faid, gu h-oifigeil 's e sia troighean a bh' ann an aitheamh, ach mar a b' abhaist dìreach aitheamh an duine a bha ga thomhas (an tomhas eadar a dhà làimh sgaoilte gach taobh). Bha iasgach nan driamlach ag iarraidh obair mòran dhaoine agus dh'fhaodadh gum biodh an teaghlach gu lèir an sàs san obair, le boireannaich is clann a' cruinneachadh a' bhiathaidh agus ag ullachadh nan uidheaman air an tràigh mus biodh na h-iasgairean a' dol gu muir. Bhiodh iad glè thric a' cleachadadh sgadan na bhiathadh ach ann an cuid de bhailtean beaga bhiodh iad a' buain mhaoraich a chuireadh iad air na dubhain. <br /> <br /> Sna 1920an chaidh iasgach le lìn 'seine' a thoirt a-steach ann an Linne Mhoireibh agus thàinig an doigh iasgaich sin a bhith na dòigh abhaisteach gus iasg geal agus leòbagan a ghlacadh air taobh an ear na h-Alba. Bha cabhlach mòr de bhàtaichean nan 'seine-net' ann an Inbhir Ùige, agus cabhlach na bu lugha ag obair a-mach à Inbhir Theòrsa. 'S e an dòigh obrach a bh' aca a bhith a' tilgeil agus a' tarraing lìon fhada a ghlacadh iasg fhathast san uisge na bhroinn. 'S e pìos den uidheam a bha gu math cudthromach an 'dhan' no 'dan-buoy', pòla a bhiodh a' fleodradh le aon cheann sìos a shealladh dhaibh far an robh aon cheann den lìon, air neo ann an iasgach le driamlach, a' sealltainn far an robh an ceann a b'fhaide air falbh den loidhne. <br /> <br /> Bhiodh iasgairean a' lorg far an robh iad aig muir le bhith a' coimhead air comharraidhean-tìre, leithid rubhannan no togalaichean mòra, eòlas a dh'fheumadh a bhith aca ach an lorgadh iad na h-àiteachan a b' fheàrr ann an grunnd na mara far an glacadh iad èisg. 'S e 'meezes' cuideachd a bhiodh aca air na comharraidhean seo. Bhiodh sgìrean den ghrunnd a b'fheàrr leis gach iasgair, agus mar bu trice chuireadh iad ainmean orra.