Ùrachadh mu Dheireadh 27/11/2018
Google pluspinterestShare on Stumble UponShare on RedditFacebookShare on Tumblr
TIOTAL
Dòighean iasgaich ann an Gallaibh (6)
EXTERNAL ID
QZP40_CAITHNESS_CROFTING_34
SIORRACHD/PARRAIST
GALLAIBH
LINN
1980an
CRUTHADAIR
Alec Thomson
NEACH-FIOSRACHAIDH
Leabharlainn na Gàidhealtachd
AITHNEACHADH MAOINE
41335
KEYWORDS
claistinneach
iasgach
bàtaichean-iasgaich
lìontan iasgaich
iasgairean
iasg

Get Adobe Flash player

B' e iasgair ann an Inbhir Theòrsa a bh' ann an Ailig MacThòmais. Sa phìos chlaistinneach seo tha e a' bruidhinn air an iasgach far chosta a tuath Ghallaibh.

'Ye go way east then til - oh ye're jist away off o Borrowston, way doon aboot Borrowston, there's a bank doon there too, an that was good for cod as well, ye know? An over, there's another bank jist oot off o Crosskirk - Donald Taylor's Bank - at was a good bank for cod as well. That's three banks - Donald Taylor's Bank, and Borrowston, and Sandside Head. Sandside Head was e main bank, e whole east coast came up on it. I've seen e day ye wouldna get your dahn away, ere was at many boats on it ee couldna get your nets up. The main bank.

And then when the Stormy Bank, when Stormy Bank opened up - now e Stormy Bank is aboot 22 mile off o Holborn Head, nor-nor-west 22 mile oot, til ee come oot on til e Stormy ground an then when ye come oot ye've all your marks off the Hoy land now, when you're workan on the Stormy Bank - an ye shut Rackwick, shut it oot o sight, an then it's, it's Hoy Sound land ye take, the hills at e back o Hoy, ye take hid off one at a time when ye come oot. An as ye go west the ground rises up like at. An it's shallow water - it rises up til aboot 28 fathom, at's e shallow water, an ere where ye get big, once ye got on e shallow water, on a Monday morning especially, ye got big shots o haddocks too an big, powerful fish it was, ye know?

But when ye go further west again it was bad for stones, it was an aaful place for stones, an it cuts all yer gear up, ye know? But it's good for fish. That's what they call the Shallow Water, oot on the Stormy Bank.'


'S e an dòigh iasgaich a bu shìmplidh a bhith ag obair le driamlach no loidhne, a' cleachdadh lìn fhada le dubhain agus biathadh orra ach an glacadh iad trosg, langa, adag agus iasg geal eile, agus iasg caol mar turbaid agus lèabag. Bha dà sheòrsa iasgach le driamlach ann, lìn bheaga air an cleachdadh faisg air tìr airson an èisg bheag gheal agus lìn mhòra a ghlacadh èisg na bu mhotha ann an uisgeachan domhainn. Bha an driamlach glè thric uabhasach fada. 'S ann ann an aitheamhan a bhiodh iad a' tomhas faid, gu h-oifigeil 's e sia troighean a bh' ann an aitheamh, ach mar a b' abhaist dìreach aitheamh an duine a bha ga thomhas (an tomhas eadar a dhà làimh sgaoilte gach taobh). Bha iasgach nan driamlach ag iarraidh obair mòran dhaoine agus dh'fhaodadh gum biodh an teaghlach gu lèir an sàs san obair, le boireannaich is clann a' cruinneachadh a' bhiathaidh agus ag ullachadh nan uidheaman air an tràigh mus biodh na h-iasgairean a' dol gu muir. Bhiodh iad glè thric a' cleachadadh sgadan na bhiathadh ach ann an cuid de bhailtean beaga bhiodh iad a' buain mhaoraich a chuireadh iad air na dubhain.

Sna 1920an chaidh iasgach le lìn 'seine' a thoirt a-steach ann an Linne Mhoireibh agus thàinig an doigh iasgaich sin a bhith na dòigh abhaisteach gus iasg geal agus leòbagan a ghlacadh air taobh an ear na h-Alba. Bha cabhlach mòr de bhàtaichean nan 'seine-net' ann an Inbhir Ùige, agus cabhlach na bu lugha ag obair a-mach à Inbhir Theòrsa. 'S e an dòigh obrach a bh' aca a bhith a' tilgeil agus a' tarraing lìon fhada a ghlacadh iasg fhathast san uisge na bhroinn. 'S e pìos den uidheam a bha gu math cudthromach an 'dhan' no 'dan-buoy', pòla a bhiodh a' fleodradh le aon cheann sìos a shealladh dhaibh far an robh aon cheann den lìon, air neo ann an iasgach le driamlach, a' sealltainn far an robh an ceann a b'fhaide air falbh den loidhne.

Bhiodh iasgairean a' lorg far an robh iad aig muir le bhith a' coimhead air comharraidhean-tìre, leithid rubhannan no togalaichean mòra, eòlas a dh'fheumadh a bhith aca ach an lorgadh iad na h-àiteachan a b' fheàrr ann an grunnd na mara far an glacadh iad èisg. 'S e 'meezes' cuideachd a bhiodh aca air na comharraidhean seo. Bhiodh sgìrean den ghrunnd a b'fheàrr leis gach iasgair, agus mar bu trice chuireadh iad ainmean orra.

Airson stiùireadh mu bhith a’ cleachdadh ìomhaighean agus susbaint eile, faicibh duilleag ‘Na Cumhaichean air Fad.’
’S e companaidh cuibhrichte fo bharantas clàraichte ann an Alba Àir. SC407011 agus carthannas clàraichte Albannach Àir. SC042593 a th’ ann an High Life na Gàidhealtachd.
Powered by Capture

Dòighean iasgaich ann an Gallaibh (6)

GALLAIBH

1980an

claistinneach; iasgach; bàtaichean-iasgaich; lìontan iasgaich; iasgairean; iasg

Leabharlainn na Gàidhealtachd

Caithness Recordings: Fishing

B' e iasgair ann an Inbhir Theòrsa a bh' ann an Ailig MacThòmais. Sa phìos chlaistinneach seo tha e a' bruidhinn air an iasgach far chosta a tuath Ghallaibh.<br /> <br /> 'Ye go way east then til - oh ye're jist away off o Borrowston, way doon aboot Borrowston, there's a bank doon there too, an that was good for cod as well, ye know? An over, there's another bank jist oot off o Crosskirk - Donald Taylor's Bank - at was a good bank for cod as well. That's three banks - Donald Taylor's Bank, and Borrowston, and Sandside Head. Sandside Head was e main bank, e whole east coast came up on it. I've seen e day ye wouldna get your dahn away, ere was at many boats on it ee couldna get your nets up. The main bank.<br /> <br /> And then when the Stormy Bank, when Stormy Bank opened up - now e Stormy Bank is aboot 22 mile off o Holborn Head, nor-nor-west 22 mile oot, til ee come oot on til e Stormy ground an then when ye come oot ye've all your marks off the Hoy land now, when you're workan on the Stormy Bank - an ye shut Rackwick, shut it oot o sight, an then it's, it's Hoy Sound land ye take, the hills at e back o Hoy, ye take hid off one at a time when ye come oot. An as ye go west the ground rises up like at. An it's shallow water - it rises up til aboot 28 fathom, at's e shallow water, an ere where ye get big, once ye got on e shallow water, on a Monday morning especially, ye got big shots o haddocks too an big, powerful fish it was, ye know?<br /> <br /> But when ye go further west again it was bad for stones, it was an aaful place for stones, an it cuts all yer gear up, ye know? But it's good for fish. That's what they call the Shallow Water, oot on the Stormy Bank.'<br /> <br /> <br /> 'S e an dòigh iasgaich a bu shìmplidh a bhith ag obair le driamlach no loidhne, a' cleachdadh lìn fhada le dubhain agus biathadh orra ach an glacadh iad trosg, langa, adag agus iasg geal eile, agus iasg caol mar turbaid agus lèabag. Bha dà sheòrsa iasgach le driamlach ann, lìn bheaga air an cleachdadh faisg air tìr airson an èisg bheag gheal agus lìn mhòra a ghlacadh èisg na bu mhotha ann an uisgeachan domhainn. Bha an driamlach glè thric uabhasach fada. 'S ann ann an aitheamhan a bhiodh iad a' tomhas faid, gu h-oifigeil 's e sia troighean a bh' ann an aitheamh, ach mar a b' abhaist dìreach aitheamh an duine a bha ga thomhas (an tomhas eadar a dhà làimh sgaoilte gach taobh). Bha iasgach nan driamlach ag iarraidh obair mòran dhaoine agus dh'fhaodadh gum biodh an teaghlach gu lèir an sàs san obair, le boireannaich is clann a' cruinneachadh a' bhiathaidh agus ag ullachadh nan uidheaman air an tràigh mus biodh na h-iasgairean a' dol gu muir. Bhiodh iad glè thric a' cleachadadh sgadan na bhiathadh ach ann an cuid de bhailtean beaga bhiodh iad a' buain mhaoraich a chuireadh iad air na dubhain. <br /> <br /> Sna 1920an chaidh iasgach le lìn 'seine' a thoirt a-steach ann an Linne Mhoireibh agus thàinig an doigh iasgaich sin a bhith na dòigh abhaisteach gus iasg geal agus leòbagan a ghlacadh air taobh an ear na h-Alba. Bha cabhlach mòr de bhàtaichean nan 'seine-net' ann an Inbhir Ùige, agus cabhlach na bu lugha ag obair a-mach à Inbhir Theòrsa. 'S e an dòigh obrach a bh' aca a bhith a' tilgeil agus a' tarraing lìon fhada a ghlacadh iasg fhathast san uisge na bhroinn. 'S e pìos den uidheam a bha gu math cudthromach an 'dhan' no 'dan-buoy', pòla a bhiodh a' fleodradh le aon cheann sìos a shealladh dhaibh far an robh aon cheann den lìon, air neo ann an iasgach le driamlach, a' sealltainn far an robh an ceann a b'fhaide air falbh den loidhne. <br /> <br /> Bhiodh iasgairean a' lorg far an robh iad aig muir le bhith a' coimhead air comharraidhean-tìre, leithid rubhannan no togalaichean mòra, eòlas a dh'fheumadh a bhith aca ach an lorgadh iad na h-àiteachan a b' fheàrr ann an grunnd na mara far an glacadh iad èisg. 'S e 'meezes' cuideachd a bhiodh aca air na comharraidhean seo. Bhiodh sgìrean den ghrunnd a b'fheàrr leis gach iasgair, agus mar bu trice chuireadh iad ainmean orra.