Ùrachadh mu Dheireadh 05/01/2017
Google pluspinterestShare on Stumble UponShare on RedditFacebookShare on Tumblr
TIOTAL
Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge
EXTERNAL ID
GB232_RAMSAY_D893_1_11_018
ÀITE
Am Bràighe
SGÌRE
An t-Eilean Sgitheanach
SIORRACHD/PARRAIST
INBHIR NIS: Port Rìgh
DEIT
14 Am Màrt 1956
LINN
1950an
NEACH-FIOSRACHAIDH
Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
AITHNEACHADH MAOINE
8984
KEYWORDS
dealan-uisge,
Lochan an Stòir
Ratharsair
dealan
stèisean cumhachd
A' Bhràighe
Baile Meadhanach
Isle of Raasay Hydro-Electric Switch-On

Air 14 Am Màrt 1956, chruinnich buidheann de mhuinntir an àite, daoin'-uasal agus oifigich Bòrd Dealan-uisge Ceann a Tuath na h-Alba aig Baile Meadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach gus tòiseachadh a' comharrachadh an dealan a' tighinn a dh'Eilean Ratharsair. Bha an cumhachd a' tighinn bho stèisean Lochan an Stòir, tro chàball fad 1 1/4 mìle fon uisge a' fàgail an Eilean Sgitheanaid aig An Àird sa Bhràighe gu Suidhisnis ann an Ratharsair. Chaidh a' chuir air le Màidsear Seanailear Haraidh Dòmhnallach, sealbhadair Oighreachd Am Bràighe. Diogan an dèidh sin, chaidh dà rocaid mhòr a losgadh à Ratharsair mar chomharra gun robh an dealan air ruighinn. Tha an dealbh camara a' sealltainn a' bhuidhinn a chruinnich leis a h-uile sùil air cuir air an dealain, agus am pìobaire Donaidh Mac Coinnich à Port Rìgh deiseil airson a tachartas a chomharrachadh.

An dèidh an dealan a chuir air agus na h-òraidean, a chaidh a chuir a Ratharsair air fòn-rèidio, Chaidh am pàartaidh oifigeil a-null a Ratharsair air bàt'-iasgaich. Chuir Bòrd an Dealain-uisge air dòigh taisbeanadh de dh'innealan dealain agus taisbeanadh còcaireachd aig Taigh Bhorghasdail. Thill am pàrtaidh oifigeil an uair sin air ais dhan Eilean Sgitheanach a' ruighinn mu 5 f.

Rinn Niall MacIllEathain, BP Siorrachd Inbhir Nis, tagradh ris a' Bhòrd gus na cosgaisean barantaichte as ìsle a lùghdachadh dha luhd-còmhnaidh Ratharsair. Bha Bòrd an Dealain-uisge air suim £3 gach rùm a shuidheachadh le £9 air a' char as ìsle gach bliadhna airson ga teaghlach. Choinnich buidheann den luchd-còmhnaidh ri Mgr MacIllEathain agus rinn iad soilleir dha o nach robh ach dà rùm anns a' mhòr-chuid de thaighean gun robh an t-suim seo ro àrd. An dèidh barganachadh, dh' aontaich am Bòrd gun robh Ratharsair sònraichte, agus chuingealaich iad an t-suim barantaichte gach bliadhna gu £6.

Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal orra ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean. Bha gineadairean aig cuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.

Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)

Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.

Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000


Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives

Airson stiùireadh mu bhith a’ cleachdadh ìomhaighean agus susbaint eile, faicibh duilleag ‘Na Cumhaichean air Fad.’
’S e companaidh cuibhrichte fo bharantas clàraichte ann an Alba Àir. SC407011 agus carthannas clàraichte Albannach Àir. SC042593 a th’ ann an High Life na Gàidhealtachd.
Powered by Capture

Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge

INBHIR NIS: Port Rìgh

1950an

dealan-uisge,; Lochan an Stòir; Ratharsair; dealan; stèisean cumhachd; A' Bhràighe; Baile Meadhanach

Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse

William J Ramsay Archive

Air 14 Am Màrt 1956, chruinnich buidheann de mhuinntir an àite, daoin'-uasal agus oifigich Bòrd Dealan-uisge Ceann a Tuath na h-Alba aig Baile Meadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach gus tòiseachadh a' comharrachadh an dealan a' tighinn a dh'Eilean Ratharsair. Bha an cumhachd a' tighinn bho stèisean Lochan an Stòir, tro chàball fad 1 1/4 mìle fon uisge a' fàgail an Eilean Sgitheanaid aig An Àird sa Bhràighe gu Suidhisnis ann an Ratharsair. Chaidh a' chuir air le Màidsear Seanailear Haraidh Dòmhnallach, sealbhadair Oighreachd Am Bràighe. Diogan an dèidh sin, chaidh dà rocaid mhòr a losgadh à Ratharsair mar chomharra gun robh an dealan air ruighinn. Tha an dealbh camara a' sealltainn a' bhuidhinn a chruinnich leis a h-uile sùil air cuir air an dealain, agus am pìobaire Donaidh Mac Coinnich à Port Rìgh deiseil airson a tachartas a chomharrachadh.<br /> <br /> An dèidh an dealan a chuir air agus na h-òraidean, a chaidh a chuir a Ratharsair air fòn-rèidio, Chaidh am pàartaidh oifigeil a-null a Ratharsair air bàt'-iasgaich. Chuir Bòrd an Dealain-uisge air dòigh taisbeanadh de dh'innealan dealain agus taisbeanadh còcaireachd aig Taigh Bhorghasdail. Thill am pàrtaidh oifigeil an uair sin air ais dhan Eilean Sgitheanach a' ruighinn mu 5 f.<br /> <br /> Rinn Niall MacIllEathain, BP Siorrachd Inbhir Nis, tagradh ris a' Bhòrd gus na cosgaisean barantaichte as ìsle a lùghdachadh dha luhd-còmhnaidh Ratharsair. Bha Bòrd an Dealain-uisge air suim £3 gach rùm a shuidheachadh le £9 air a' char as ìsle gach bliadhna airson ga teaghlach. Choinnich buidheann den luchd-còmhnaidh ri Mgr MacIllEathain agus rinn iad soilleir dha o nach robh ach dà rùm anns a' mhòr-chuid de thaighean gun robh an t-suim seo ro àrd. An dèidh barganachadh, dh' aontaich am Bòrd gun robh Ratharsair sònraichte, agus chuingealaich iad an t-suim barantaichte gach bliadhna gu £6.<br /> <br /> Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal orra ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean. Bha gineadairean aig cuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.<br /> <br /> Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)<br /> <br /> Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.<br /> <br /> Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000 <br /> <br /> <br /> Faodar an dealbh seo a cheannach.<br /> Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: <a href= "mailto: skyeandlochalsh.archives@highlifehighland.com" >Skye and Lochalsh Archives</a>